محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1351

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

شعر « 1 » به روى « 2 » تو چنان شادم كه درويشى كه بنوازد * سر شاهان ابو المنصور و هسودان « 3 » مملانش ميان - بمعنى وسط باشد و بمعنى كمر نيز باشد [ 1 ] . مثال اين دو معنى مولانا كاتبى گويد : شعر بتى كه باغ پر از گل شود بنكهت گل * چو گلبن ار بگشايد ميان باغ ميان مارستان - يعنى دار الشفاء . و مثالش در لغت مار مرقوم شد [ 2 ] . مزدقان - نام شهريست در قهستان [ 3 ] . مثالش كمال اسمعيل گويد : شعر « 1 » زمزدقانى باور « 4 » كنم اگر گويد « 5 » * كه من بخانهء خود مىخورم طعام حلال مفلحان - [ بضم ميم و كسر لام ] نام روديست بسرحد ولايت غزان . مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت باد صبا به آب كر « 6 » نقش قد افلح افكند * چون تو فلاح و فتح را بر شط مفلحان برى و در « 7 » عربى بمعنى رستگاران باشد . موليدن - [ بضم ميم و كسر لام و سكون ياء ] خزيدن و باز گرديدن و در شرفنامه بمعنى بازگرديدن « 8 » باشد و بمعنى دير ماندن و درنگ كردن نيز آمده . مهان - جمع مه باشد ، يعنى بزرگ . مثالش شيخ سعدى : شعر « 1 » سر سرفرازان و تاج مهان * بدوران عدلش بناز اى جهان مهران - [ بكسر ميم ] نام رودى . مثالش حكيم خاقانى گويد :

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « س » : بروئى . ( 3 ) - اصل : هستودان ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 4 ) - بجز « ك » : ياور . ( 5 ) - « س » : گويد . ( 6 ) - « س » « الف » : گرد ؛ « غ » : گر . ( متن از « ك » است ) . ( 7 ) - « س » : و به . ( 8 ) - چهار كلمهء اخير را « س » ندارد . ( 1 ) و كمرگاه و غلاف كارد و خنجر و شمشير و مانند آن را نيز گفته‌اند و بمعنى هميان هم آمده است يعنى كيسه‌اى طولانى كه در آن زر ريزند و بر كمر بندند . ( 2 ) بيمارستان . مارسان . ( 3 ) مژدقان .